EYT Olmadan Emeklilik Yaşınızı Düşürebilirsiniz!

EYT’yi kaçıranlar için SGK mevzuatında yer alan erken emeklilik formülleri. Askerlik borçlanması, yıpranma payı ve engelli haklarıyla emeklilik yaşınızı nasıl öne çekebilirsiniz?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) yasasından, sigorta başlangıç tarihinin 8 Eylül 1999 sonrasına denk gelmesi sebebiyle yararlanamayan milyonlarca çalışan için emeklilik hayali ertelenmiş değil. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında yer alan yasal haklar doğru kullanıldığında, emeklilik yaşını yıllarca öne çekmek ve eksik prim günlerini hızla tamamlamak mümkündür. Askerlik borçlanmasından ağır iş kollarındaki yıpranma payına, engelli çocuğu olan annelere tanınan özel indirimlerden staj sigortası istisnalarına kadar pek çok yöntem, erken emeklilik yolları arayan vatandaşlara yasal bir kalkan sunuyor.

Askerlik Borçlanması ile Sigorta Başlangıcını Geriye Çekme

Erkek sigortalıların emeklilik yaşını düşürebilmelerinin en kesin yolu askerlik borçlanmasıdır. Ancak burada kritik bir kural işler: Askerlik borçlanmasının emeklilik yaşını geri çekebilmesi için, askerlik görevinin ilk kez sigortalı olunan tarihten önce yapılmış olması şarttır.

Eğer kişi askere gitmeden önce hiç sigortalı olmamışsa, borçlandığı gün kadar sigorta başlangıç tarihi geriye götürülür. Örneğin; ilk sigorta girişi 2000 yılında olan ve 1998 yılında 18 ay askerlik yapmış bir çalışan, bu süreyi borçlandığında sigorta başlangıcı 18 ay geriye (1998 yılına) çekilir. Bu sayede kişi hem EYT kapsamına girebilir hem de kademeli yaş tablosunda daha erken bir yaş baremine tabi olur.

Doğum Borçlanması (Staj ve Çıraklık İstisnası)

Kadın çalışanlar için doğum borçlanması, 3 çocuğa kadar toplamda 2160 gün (6 yıl) prim kazanma imkanı sunar. Standart uygulamada doğum borçlanması sadece eksik prim günlerini tamamlar, emeklilik yaşını veya sigorta başlangıcını geriye çekmez. Fakat bu kuralın çok önemli bir istisnası vardır: Staj veya çıraklık sigortası.

Eğer bir kadın çalışanın meslek lisesi veya üniversite döneminde kısa vadeli staj sigortası yapılmış ve uzun vadeli ilk sigorta (çalışma) girişinden önce doğum yapmışsa, bu doğumu borçlanabilir. Bu özel senaryoda borçlanılan süre, uzun vadeli sigorta başlangıcını borçlanılan süre kadar geriye çeker ve emeklilik yaşını öne alır.

Yıpranma Payı (Fiili Hizmet Süresi Zammı)

Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlar (madenciler, gazeteciler, sağlık çalışanları, kurşun ve arsenik işlerinde çalışanlar, TSK mensupları vb.) SGK mevzuatında “Fiili Hizmet Süresi Zammı” (FHSZ) ile korunur. Bu sistemde, çalışılan her 360 gün için mesleğin zorluğuna göre 60, 90 veya 180 gün ilave prim hakkı verilir.

Kazanılan bu ekstra prim günleri sadece toplam prime eklenmekle kalmaz; aynı zamanda kazanılan sürenin en fazla yarısı (bazı mesleklerde tamamı) emeklilik yaş haddinden düşülür. Bu sayede yıpranma payı alan bir çalışan, yaşıtlarına göre çok daha erken ve yüksek kök maaş hesaplaması ile emekli olma ayrıcalığına erişir.

Engelli Çocuğu Olan Annelere Özel Yaş İndirimi

SGK’nın en pozitif ayrıcalıklarından biri, “başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli” çocuğu olan annelere tanınan haktır. 1 Ekim 2008 tarihinden sonra geçilen sürelerde, bu durumdaki annelerin çalıştıkları her 4 gün, SGK hanelerine 5 gün olarak yazılır (Primler %25 oranında artırılır).

Asıl büyük avantaj ise yaş haddindedir. İlave edilen bu %25’lik prim süresi, doğrudan emeklilik yaşından düşülür. Örneğin; bu yasa kapsamında 4 yıl (1440 gün) çalışan bir annenin primine 1 yıl (360 gün) eklenir ve emeklilik yaş sınırı da yasal olarak 1 tam yıl öne çekilmiş olur.

Askerliği sigortadan sonra yaptım, borçlanırsam yaşım düşer mi? Hayır. İlk sigorta girişinizden sonra yapılan askerlik sürelerinin borçlanılması sadece eksik prim gün sayınızı artırır; sigorta başlangıcınızı geriye çekmez ve emeklilik yaşınızı düşürmez.

Doğum borçlanması için çocukların sağ olması şart mı? Doğum borçlanması yapabilmek için doğumun canlı gerçekleşmiş olması yeterlidir. Çocuğun daha sonra vefat etmesi borçlanma hakkını ortadan kaldırmaz (vefat tarihine kadar olan süre borçlanılabilir).

Kısmi emeklilikte (3600 gün) yaş şartı düşürülebilir mi? Eğer askerlik veya yukarıda belirtilen staj sonrası doğum borçlanması ile sigorta başlangıcınızı 8 Eylül 1999 öncesine çekebilirseniz, kısmi emeklilikte de daha avantajlı yaş şartlarına (kadınlarda 58, erkeklerde 60) tabi olabilirsiniz.